De waarde van MOOC's

Openheid, transparantie en gemakkelijke toegang tot digitaal onderwijs lijken nieuwe trends te worden in het hoger onderwijs. MOOC's zijn daar een voorbeeld van. Een MOOC is een Massive Open Online Course. Diverse universiteiten bieden gratis cursussen die voor iedereen toegankelijk zijn. Ze doen dat in samenwerking met aanbieders als Coursera, edX en Udacity.

Een voorbeeld is de cursus E-learning and digitale cultures van de universiteit van Edinburgh. In februari en maart hielden 40.000 studenten zich vier weken lang bezig met de verbinding tussen digitale ontwikkelingen en onderwijs in verleden, heden en toekomst. Centrale vraag was of nieuwe media leiden naar een utopie of naar een dystopie. De aangeboden films en artikelen werden ook in het licht van die vraag aangeboden waarbij ook telkens aandacht was voor de rol die deze media spelen in het onderwijs. Van de studenten werd een kritische houding en een eigen visie gevraagd. Via blogs, een discussieforum, chatsessies op Twitter, blogs en Google Hangouts discussieerden studenten met elkaar. Wie de cursus wilde afronden, maakte een digitaal object dat door vier medestudenten werd beoordeeld en kreeg een certificaat.

Welkomstpagina van de MOOC

De grote hoeveelheid leerstof, de verschillende sociale media en het minimale contact met de docenten veroorzaakten bij sommige studenten onrust en verwarring. Anderen vonden de geboden vrijheid juist stimulerend: ze konden zelf de leerstof samenstellen, gaven op hun eigen manier vorm aan de samenwerking met anderen en hadden veel vrijheid bij het maken van de toets. Bovendien was het een mooie gelegenheid om allerlei digitale toepassingen te leren kennen. Opvallend was de enorme betrokkenheid van veel cursisten en het enthousiasme waarmee ze aan de opdrachten werkten. Zelf begon ik uit nieuwsgierigheid met de cursus, maar gaandeweg werd ik steeds enthousiaster door de bijdragen van anderen en de uitdagende leerstof.  Met een digitaal object en feedback op de producten van anderen kon ik de cursus zelfs afronden.

Sommigen menen dat MOOC's het einde inluiden van het traditionele hoger onderwijs. Internetgoeroe Clay Shirky bijvoorbeeld trekt in dit artikel een parallel met ontwikkelingen in de muziekindustrie. Zoals MP3's en downloadsites het einde inluidden van de traditionele muziekindustrie, zullen MOOC's een serieuze bedreiging vormen voor hogescholen en universiteiten. Of dat zo is, moeten we afwachten. In elk geval kan het geen kwaad na te gaan of een open en online leeromgeving een aanvulling kan zijn op bestaande curricula. Je zou kunnen denken aan een laagdrempelige cursus als kennismaking met een opleiding, een aanvullende cursus om achterstanden weg te werken of juist verdieping van de leerstof te bieden. Dan zijn MOOC's geen concurrerende onderwijsprogramma's, maar vormen ze een waardevolle uitbreiding van het bestaande aanbod.


Jaap van der Molen